Trưng bày “Chuyển cảnh” - Dòng chảy suy tưởng, biểu đạt về thiên nhiên từ 5 hoạ sĩ trẻ

Trưng bày “Chuyển cảnh” đưa người xem đi theo dòng chảy suy tưởng và biểu đạt khác nhau về thiên nhiên từ 5 hoạ sĩ trẻ, gồm Phạm Đức Tùng (sn. 1983), Trương Văn Ngọc (sn. 1990), Lê Quỳnh Anh (sn. 1995), Nguyễn Hà My (sn. 2000) và Hà Minh Thuận (sn. 2001). Trưng bày mở cửa đón khách từ ngày 19/07/2026 đến hết ngày 23/08/2026, tại Indochine House số 8 Tràng Thi, Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Trong lịch sử hội họa, từ việc tái hiện thế giới thực đến nỗ lực diễn giải những tầng ý niệm và trải nghiệm nội tâm, hiện thực song hành với trừu tượng như hai phương thức biểu đạt quan trọng. Với đặc thù riêng, chúng cùng nhau nới rộng khả năng của hội họa trong việc kiến tạo những cách nhìn mới về thế giới và về chính con người.

Trong đó, đều khởi nguồn từ thế giới khả kiến, hội họa hiện thực châu Âu và mỹ học phương Đông lại phát triển theo hai hệ tư tưởng khác nhau. Nếu hội họa hiện thực châu Âu đặt trọng tâm vào việc quan sát và nhận thức thế giới thông qua những hiện tượng có thể nhìn thấy, khẳng định giá trị của cái nhìn trực diện đối với đời sống, thì trong tư duy phương Đông, thiên nhiên từ lâu đã là nơi hội tụ của tâm, ý và đạo. Giá trị của truyền thống này không nằm ở mức độ mô phỏng chính xác thực tại, mà ở khả năng nắm bắt thần khí và gợi mở lớp nghĩa vang vọng ra ngoài những gì được diễn tả trực tiếp. 

Nối dài lộ trình ấy có sự xuất hiện của hội họa trừu tượng đầu thế kỷ 20 như một gạch nối tiếp tục khai phá khả năng biểu đạt của nghệ thuật thông qua việc giải phóng hình ảnh khỏi chức năng mô tả. Đường nét, màu sắc và hình khối không còn chỉ là phương tiện tái hiện thế giới, mà trở thành những yếu tố tự thân mang nghĩa, tham gia trực tiếp vào việc kiến tạo cảm xúc, tư tưởng và trải nghiệm thị giác. Tuy nhiên, trừu tượng không đồng nghĩa với sự phủ nhận hiện thực. Nhiều tác phẩm vẫn khởi nguồn từ thiên nhiên, ký ức hoặc trải nghiệm cảm xúc, nhưng thông qua quá trình lược bỏ đã chuyển hóa và tái cấu trúc hình ảnh hoàn toàn.

Những dòng chảy tư tưởng kể trên chính là tiền đề của “Chuyển cảnh” – một cuộc trao đổi nhỏ về sức ảnh hưởng của phương thức biểu đạt lên các sáng tác của 5 họa sĩ trẻ gồm Phạm Đức Tùng (sn. 1983), Trương Văn Ngọc (sn. 1990), Lê Quỳnh Anh (sn. 1995), Nguyễn Hà My (sn. 2000) và Hà Minh Thuận (sn. 2001). Ở đây, ý niệm “Chuyển cảnh” không chỉ gợi lên sự thay đổi của khung cảnh tự nhiên mà trước tiên là tiến trình vận động trong tư duy người nghệ sĩ khi đối diện và diễn đạt hiện thực, không phải cái hiện thực mà con mắt nhìn thấy, mà là hiện thực do suy tưởng tạo dựng. Điều này cũng phản ánh quá trình dịch chuyển của ngôn ngữ hội họa từ khái quát hóa sang cách điệu hóa và tiến đến trừu tượng hóa như một dòng chảy liên tục. 

Trong phạm vi triển lãm, dù có khác nhau về hình thái diễn đạt, góc nhìn của năm nghệ sĩ đều hướng tới khám phá mối giao hòa giữa thiên nhiên, ký ức và những chuyển biến trong đời sống tinh thần đậm chất Á Đông. Qua đó, đích đến của trưng bày không nhằm đưa đến một cuộc đối kháng mang tính suy xét nhằm đề cao hội họa tượng hình hay không tượng hình vì thực tế sự xê dịch hai chiều vẫn luôn tiếp diễn trong quá trình thực hành của người nghệ sĩ: từ hiện thực sang trừu tượng và ngược lại. Thay vào đó, mỗi tác phẩm tự bộc bạch trước sự nhạy cảm của người xem, dù thuộc xu hướng này hay xu hướng khác. 

Bài: Navigator Media