Tinh hoa nghệ thuật chế tác cơ khí: kiệt tác đồng hồ bỏ túi AP '150 Heritage'

Đánh dấu một thế kỷ rưỡi xuất sắc trong nghệ thuật chế tác đồng hồ, Audemars Piguet trân trọng giới thiệu mẫu đồng hồ bỏ túi 150 Heritage, một sáng tạo tôn vinh hành trình của nhân loại trong việc đo lường thời gian, nơi nhiều thế kỷ quan sát thiên văn, trình độ kỹ thuật bậc thầy và nghệ thuật thủ công tinh xảo cùng hội tụ.

Điểm nhấn của 150 Heritage là Calibre 1150, bộ máy siêu phức tạp mới được phát triển dựa trên kiến trúc cốt lõi của Calibre 1000. Toàn bộ các cơ cấu kích hoạt, từ núm nhấn tích hợp trong núm vặn đến các bộ chỉnh, đều được tái thiết kế hoàn toàn nhằm phù hợp với định dạng đồng hồ bỏ túi nhỏ gọn cũng như mục đích sử dụng đặc thù. 

Phiên bản giới hạn này đồng thời lần đầu tiên giới thiệu tính năng Lịch Toàn Cầu (Universal Calendar) - một “máy tính cơ học” độc lập với bộ máy chính, có thể quan sát từ mặt đáy, mang đến góc nhìn toàn cảnh về các chu kỳ thiên thể đã định hình nên những nghi lễ và lễ hội văn hóa trên khắp thế giới. Sở hữu 47 chức năng, bao gồm 30 cơ chế phức tạp, 150 Heritage dung hòa hài hòa giữa độ phức tạp cơ học và khả năng vận hành trực quan, thể hiện rõ cam kết lâu dài của Audemars Piguet trong việc đặt trải nghiệm người dùng làm trung tâm của đổi mới cơ khí.

Phô diễn trọn vẹn tinh hoa của métiers d’art, chiếc đồng hồ bỏ túi này được trang trí bằng các chi tiết platinum chạm khắc thủ công, lớp tráng men Grand Feu rực sáng cùng dây đeo bỏ túi chế tác hoàn toàn thủ công. Mỗi yếu tố đều tôn vinh những kỹ nghệ truyền thống đã làm nên bản sắc của Haute Horlogerie. 

Được giới hạn ở hai phiên bản platinum độc bản, các sáng tạo này là lời tri ân dành cho nhiều thế hệ nghệ nhân, kỹ sư và những nhà tiên phong đã góp phần định hình di sản của Audemars Piguet. Là chiếc đồng hồ siêu phức tạp đầu tiên được thiết kế thực sự để nằm gọn trong túi áo, 150 Heritage đặt nền móng cho một khái niệm chế tác mới, nơi truyền thống, đổi mới và tính di động đương đại cùng hòa quyện.

CƠ CHẾ SIÊU PHỨC TẠP

VẬN HÀNH TRỰC QUAN

Hành trình theo đuổi đổi mới cơ khí của Audemars Piguet đã sản sinh nên nhiều cỗ máy thời gian mang tính biểu tượng trong lịch sử ngành đồng hồ. Năm 1899, thương hiệu trình làng L’Universelle, mẫu đồng hồ bỏ túi phức tạp nhất từng được Audemars Piguet chế tác vào thời điểm đó, dành cho Union Glashütte. Đến năm 1921, thương hiệu tiếp tục bàn giao chiếc đồng hồ bỏ túi siêu phức tạp thứ hai mang tên La Grosse Pièce cho nhà kim hoàn Anh quốc S. Smith & Sons. Hơn một thế kỷ sau, tinh thần tiên phong ấy đã truyền cảm hứng cho sự ra đời của Calibre 1000, được giới thiệu cùng dự án RD#4 vào năm 2023, thiết lập một chuẩn mực mới về sự kết hợp giữa độ phức tạp cơ học và tính dễ sử dụng trên đồng hồ đeo tay.

Như một sự tri ân dành cho di sản chế tác cơ chế cao cấp này, 150 Heritage đánh dấu chiếc đồng hồ bỏ túi siêu phức tạp thứ ba trong dòng lịch sử ấy, đồng thời ra mắt Calibre 1150, bộ máy mới kế thừa kiến trúc cốt lõi của Calibre 1000. Không đơn thuần là một phiên bản điều chỉnh, toàn bộ cơ cấu đã được xem xét và tái cấu trúc một cách toàn diện nhằm tối ưu hóa khả năng vận hành cho định dạng đồng hồ bỏ túi.

Do không được đeo trên cổ tay, Calibre 1150 chuyển sang lên dây cót thủ công, loại bỏ rô-to tự động. Tập hợp tinh hoa tri thức chế tác của Audemars Piguet trong một bộ máy gồm 1.099 chi tiết, tuyệt tác Haute Horlogerie này tích hợp 40 chức năng và 22 cơ chế phức tạp, bao gồm điểm chuông Grande Sonnerie, chức năng điểm chuông phút, lịch vạn niên bán Gregory, chronograph rattrapante flyback và flying tourbillon. Bộ máy còn ứng dụng những đổi mới R&D mới nhất của Audemars Piguet, như công nghệ Supersonnerie (RD#1), kiến trúc bộ máy siêu mỏng (RD#2) và bộ dao động với biên độ dao động tăng cường (RD#3). Để đảm bảo sự hài hòa thị giác giữa nhiều cơ chế phức tạp, toàn bộ các chỉ báo lịch được bố trí trong những cửa sổ riêng biệt, giữ cho các mặt số phụ của chức năng chronograph luôn gọn gàng, đồng thời cho phép người dùng quan sát ngày tháng một cách dễ dàng.

Vượt ra ngoài những chuẩn mực truyền thống, đội ngũ phát triển đã chủ động kết hợp bộ vỏ và bộ máy, đồng thời thay đổi cách thức kích hoạt các chức năng. Vị trí cũng như vai trò của từng núm nhấn tích hợp trong núm vặn và các bộ chỉnh được tối ưu hóa thông qua mô phỏng 3D và thử nghiệm thực tế, nhằm nâng cao cảm giác tiếp xúc, sự thuận tiện khi thao tác, đồng thời đảm bảo mỗi chi tiết đều được căn chỉnh chính xác khi đồng hồ ở trạng thái đóng. Cấu trúc mới này loại bỏ các chi tiết điều khiển không cần thiết, hạn chế tối đa nguy cơ kích hoạt ngoài ý muốn và giúp chiếc đồng hồ nằm gọn gàng, thoải mái trong túi áo.

Cụ thể, núm nhấn tại vị trí 2 giờ đảm nhiệm chức năng khởi động và dừng chronograph, lựa chọn chế độ điểm chuông, im lặng, petite sonnerie hoặc grande sonnerie, đồng thời kích hoạt chức năng điểm chuông phút thông qua cơ chế kéo mới. Tại vị trí 3 giờ, núm nhấn chính, được đặt dọc theo trục trung tâm và kết hợp với quai treo bo tròn, cho phép lên dây cót, chỉnh ngày theo cả hai chiều, chỉnh giờ và điều khiển kim giây rattrapante trong quá trình bấm giờ, thông qua một cơ chế hồi vị đã được cấp bằng sáng chế và liên kết trực tiếp với trục núm lên dây. Núm nhấn tại vị trí 4 giờ có nhiệm vụ đặt lại flyback chronograph và điều chỉnh chỉ báo tháng theo cả hai hướng tiến hoặc lùi, với cơ cấu nhấn tự động trở về vị trí trung tính sau mỗi lần thao tác, nhằm tăng độ chính xác và sự thuận tiện trong quá trình sử dụng.

Hai bộ chỉnh bổ sung được bố trí kín đáo bên trong mặt đáy, có thể tiếp cận thông qua một nút nhấn riêng tại vị trí 6 giờ. Một bộ chỉnh dùng để điều chỉnh thứ trong tuần (“WD”), trong khi bộ chỉnh còn lại, được đánh dấu bằng biểu tượng trăng lưỡi liềm, đảm nhiệm việc chỉnh lịch tuần trăng thiên văn. Việc mở mặt đáy đồng hồ cũng hé lộ tấm cộng hưởng âm thanh Supersonnerie, không chỉ nâng cao hiệu suất âm học của cơ chế điểm chuông mà còn mang đến góc nhìn hiếm có về kiến trúc phức hợp và các lớp hoàn thiện tinh xảo của Calibre 1150. Không dừng lại ở việc phô diễn cấu trúc nội tại của bộ máy, mặt đáy ẩn còn có thể mở rộng đến 180°, đồng thời hé lộ cả mặt số chính và Lịch Toàn Cầu (Universal Calendar) - hệ lịch âm dương cơ học mang tính đột phá của Audemars Piguet, được tích hợp ngay trong mặt sau của đồng hồ.

KẾT NỐI TRUYỀN THỐNG NHÂN LOẠI VỚI VŨ TRỤ

Từ giai đoạn khởi đầu của nền văn minh, con người đã hướng ánh nhìn lên bầu trời để tìm kiếm sự dẫn lối. Thông qua việc quan sát chu kỳ tròn khuyết của Mặt Trăng và quỹ đạo ổn định của Mặt Trời, tổ tiên chúng ta đã thiết lập nên những chu kỳ thời gian nhằm tổ chức đời sống dân sự, nông nghiệp và văn hóa. Dù thiếu sự giao tiếp giữa các cộng đồng ở những khu vực khác nhau, các phép tính và quan sát của họ thường có sự tương đồng đáng kinh ngạc. Những phát hiện khảo cổ học tiếp tục cho thấy tính nhất quán rõ rệt trong các phương pháp đo lường thời gian trên khắp thế giới, thể hiện qua các di chỉ và hệ lịch cổ đại trải dài trên nhiều châu lục, từ Göbekli Tepe tại Thổ Nhĩ Kỳ, Taosi ở Trung Quốc cho đến Stonehenge tại Anh.

Chính niềm say mê chung đối với vũ trụ đã khai sinh nên sự đa dạng của các hệ lịch: lịch dương, lịch âm và lịch âm dương, mỗi hệ phản ánh những quan sát thiên văn khác nhau và đánh dấu các sự kiện văn hóa đặc thù. Lịch dương, tiêu biểu là hệ lịch Gregory được sử dụng rộng rãi ngày nay, dựa trên chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời, gắn kết dòng chảy thời gian với các mùa thông qua các điểm chí và phân. Trong khi đó, lịch âm dương, như các hệ lịch Do Thái, Hindu hay Trung Hoa, tính tháng theo chu kỳ Mặt Trăng và tính năm theo chu kỳ Mặt Trời, còn lịch âm, điển hình là lịch Hồi giáo, hoàn toàn dựa trên các pha của Mặt Trăng.

Được bố trí bên trong nắp đáy của đồng hồ bỏ túi, Lịch Toàn Cầu (Universal Calendar) lấy cảm hứng từ mối quan hệ lâu đời giữa nhân loại và bầu trời. Khác với lịch vạn niên truyền thống vốn chỉ tuân theo một hệ thời gian duy nhất, cơ chế này tôn vinh sự đa dạng trong cách con người trên khắp thế giới diễn giải và đo lường thời gian. Mặt hiển thị của Universal Calendar không chỉ trình bày những dữ liệu thiên văn phức tạp, mà còn mang đến một cách cảm nhận thời gian hoàn toàn khác biệt, nơi nghệ thuật chế tác đồng hồ giao thoa hài hòa với thiên văn học và truyền thống nhân loại.

Lấy lịch Gregory làm hệ quy chiếu, Universal Calendar tích hợp 8 cơ chế phức tạp, kết hợp các chu kỳ dương lịch, âm lịch và âm dương lịch trên cùng một mặt hiển thị, tạo nên một bức tranh toàn cảnh 360° với tổng cộng 18 chỉ báo. Các chỉ báo này bao gồm năm, năm nhuận, tháng, ngày, tuần, chu kỳ trăng, các mốc mùa trong năm như chí và phân, cùng chín lễ hội văn hóa tiêu biểu bắt nguồn từ những truyền thống khác nhau trên toàn cầu. Một số lễ hội gắn với Mặt Trời, như Giáng sinh (Sol Invictus) và ngày Thánh Gioan (Inti Raymi); một số dựa trên chu kỳ Mặt Trăng, tiêu biểu là thời điểm khởi đầu tháng Ramadan; trong khi các lễ hội âm dương lịch bao gồm Diwali, Rosh Hashanah, Pesach, Vesak, Lễ Phục Sinh và Tết Nguyên Đán. Mỗi sự kiện đều được thể hiện như hệ quả trực tiếp của một hiện tượng thiên văn, qua đó thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa vũ trụ và truyền thống nhân loại.

Cơ chế vận hành của Universal Calendar mang tính trực quan và tức thì: chỉ với một thao tác xoay nhẹ bánh xe hai chiều ở mặt đáy, toàn bộ các chu kỳ lịch có thể được cập nhật ngay lập tức cho khoảng thời gian lên đến hai thế kỷ. Trải dài từ năm 1900 đến 2099, mỗi vòng xoay hoàn chỉnh tương ứng với một chu kỳ Meton, với tất cả các chỉ báo được đồng bộ tức thì. Nhờ hoạt động độc lập hoàn toàn với Calibre 1150, cơ chế này vẫn duy trì độ chính xác cho đến năm 2099, bất kể mức năng lượng dự trữ của đồng hồ.

“Cỗ máy thời gian này là lời tri ân dành cho hành trình của nhân loại trong việc đo lường thời gian. Nó tôn vinh các nhà thiên văn và những nhà khoa học tiên phong từng ngước nhìn bầu trời, các nhà toán học đã phân chia thời gian, cũng như những nghệ nhân chế tác đồng hồ đã biến thời gian trở nên hữu hình. 150 Heritage là hiện thân của trí tuệ và tài năng con người, phản chiếu một truyền thống thủ công lâu đời xuyên suốt các nền văn minh.”

GÌN GIỮ VÀ TIẾP NỐI CÁC NGHỆ THUẬT THỦ CÔNG TRUYỀN THỐNG

Được chế tác như một lời tri ân dành cho các nhà thiên văn, nghệ nhân chế tác đồng hồ và thợ thủ công, đồng hồ bỏ túi 150 Heritage tỏa sáng như biểu tượng của những giá trị savoir-faire cổ truyền đã làm nên bản sắc của Haute Horlogerie trong nhiều thế kỷ.

Audemars Piguet đã giao phó công đoạn trang trí của cỗ máy thời gian này cho các bậc thầy thủ công. Bộ vỏ bằng bạch kim, chất liệu được lựa chọn nhờ tính hiếm có và giá trị biểu tượng sâu sắc, được chạm khắc hoàn toàn thủ công. Đây chính là lời tôn vinh trọn vẹn dành cho 150 năm sáng tạo, tay nghề và di sản của thương hiệu. Việc tập trung toàn bộ các nút bấm chronograph và núm vặn vào một phần nhỏ trên sườn vỏ đã giải phóng những bề mặt còn lại, biến chúng thành không gian nghệ thuật dành cho các họa tiết kỷ niệm và những cảnh khắc họa lịch sử thương hiệu, bao gồm chân dung hai nhà sáng lập cùng biểu trưng kỷ niệm 150 năm thành lập.

Mặt số chính, được chế tác từ vàng trắng 18 carat, là nơi hội tụ của nhiều nghệ thuật thủ công truyền thống, nổi bật với lớp men Grand Feu xanh lam trong suốt, được nung nhiều lần để tạo chiều sâu rực rỡ và sống động. Bao quanh mặt số, các cọc số La Mã bằng vàng trắng 18 carat được chạm khắc thủ công, đặt nổi trên nền họa tiết quỹ đạo sao gợi nhắc nhịp điệu thiên thể đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nghệ nhân chế tác đồng hồ. Lối trang trí tỉ mỉ này cũng được tái hiện trên mặt hiển thị Universal Calendar ở mặt sau, qua đó củng cố chủ đề thiên văn xuyên suốt thiết kế tổng thể. Kim đồng hồ bằng vàng hồng 18 carat tạo điểm nhấn tương phản tinh tế nhằm tối ưu khả năng quan sát, đồng thời đồng điệu với sắc thái của kim chronograph và cầu flying tourbillon.

Hoàn thiện tổng thể là sợi dây bằng bạch kim được chế tác hoàn toàn thủ công, như một lời tri ân dành cho nghệ thuật làm dây truyền thống, kết hợp hài hòa giữa giá trị thẩm mỹ và tính thực tiễn. Sự hội tụ của các métiers d’art từ chạm khắc, tráng men cho đến chế tác dây minh chứng cho cách Audemars Piguet gìn giữ và tiếp nối những kỹ năng thủ công truyền thống, qua đó làm giàu thêm cho các sáng tạo của mình và đóng góp vào sự phát triển không ngừng của Haute Horlogerie. Bên cạnh hai phiên bản độc bản bằng bạch kim, tám biến thể khác bằng vàng trắng 18 carat cũng sẽ được giới thiệu, tất cả đều tuân thủ những tiêu chuẩn khắt khe tương đương về tay nghề thủ công và mức độ hoàn thiện.

BẮT NGUỒN TỪ 150 NĂM CHUYÊN MÔN CHẾ TÁC

Trong suốt một thế kỷ rưỡi, Audemars Piguet đã bền bỉ xây dựng một truyền thống xuất sắc, được dẫn dắt bởi tinh thần không ngừng tiến bước. Kể từ những chiếc đồng hồ học nghề đầu tiên do hai nhà sáng lập chế tác vào năm 1875, đồng hồ lịch đã giữ vai trò trung tâm trong hành trình khai phá kỹ thuật của thương hiệu. Nền tảng chuyên môn này đã khai sinh hai tuyệt tác mang tính cột mốc: L’Universelle, được chế tác cho Union Glashütte vào năm 1899 và được ghi nhận là chiếc chronograph phức tạp nhất từng được Audemars Piguet sản xuất, cùng La Grosse Pièce, ra mắt năm 1921 dành cho nhà chế tác đồng hồ Anh quốc S. Smith & Sons, sở hữu 18 cơ chế phức tạp và hệ thống lịch toàn diện nhất trong lịch sử thương hiệu.

Kiệt tác L’Universelle ra đời năm 1899

Tinh thần tiên phong ấy tiếp tục được duy trì qua nhiều thập kỷ. Năm 1955, Audemars Piguet giới thiệu chiếc đồng hồ đeo tay lịch vạn niên đầu tiên có chỉ báo năm nhuận (Model 5516, Calibre 13VZSSQP). Đến năm 1978, thương hiệu tiếp tục tạo dấu ấn với mẫu lịch vạn niên tự động mỏng nhất tại thời điểm ra mắt (Model 5548, Calibre 2120/2800). Sự xuất hiện của Calibre 5134 vào năm 2015 đã đưa cơ chế lịch vạn niên thích nghi hoàn hảo với tỷ lệ vỏ Royal Oak 41mm, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong thiết kế công thái học.

Năm 2018, Calibre 5133 (RD#2) tái định nghĩa kiến trúc siêu mỏng bằng cách tích hợp toàn bộ các chức năng lịch vạn niên trên cùng một mặt phẳng. Năm năm sau, Calibre 1000 (RD#4) tiếp tục kết hợp nhiều cơ chế phức tạp trong một bộ máy duy nhất, được tối ưu hóa về mặt công thái học. Gần đây nhất, hai calibre 7138 và 7136 ra mắt vào năm ngoái đã mở ra một cách tiếp cận mới trong tư duy phát triển cơ chế phức tạp tại Audemars Piguet, đặt sự thoải mái khi sử dụng và tính trực quan vào trung tâm trải nghiệm, đồng thời đánh dấu một chương mới trong chiến lược phát triển cơ học của thương hiệu.

Là chương mới nhất trong di sản này, Calibre 1150 không chỉ tiếp nối truyền thống của Audemars Piguet, mà còn vượt xa khuôn khổ kỹ thuật, mang đến sự hòa quyện hoàn hảo giữa tinh hoa kỹ thuật và giá trị thẩm mỹ tinh tế.

“Việc chiêm ngưỡng ‘L’Universelle’ tại Musée Atelier ngay lập tức gợi lại trong tôi ký ức về chiếc đồng hồ bỏ túi của ông nội: một khoảnh khắc giản dị nhưng đã trở thành điểm khởi đầu cho một hành trình phi thường. Không chỉ là lời tri ân dành cho quá khứ, 150 Heritage còn là hiện thân cho cam kết của Audemars Piguet đối với nghệ thuật chế tác, nơi các thế hệ, kỹ năng và tầm nhìn cùng hội tụ. Trên hết, cỗ máy thời gian này là minh chứng cho nguồn năng lượng tập thể và niềm đam mê bền bỉ đang tiếp tục định hình tương lai của thương hiệu.”

Bài: Navigator Media