Nhà tiên phong của nghệ thuật trừu tượng với di sản đồ sộ: Hilma af Klint và Carl Jung

Sẽ ra sao nếu hội họa trừu tượng không bắt đầu từ những xưởng vẽ, mà từ những buổi cầu hồn và những ca trị liệu tâm lý? Một mối nhân duyên kỳ lạ giữa nữ họa sĩ Hilma af Klint và nhà tâm lý học Carl Jung - hai con người chưa từng gặp mặt nhưng đã cùng nhau dùng cọ vẽ để khai phá những góc khuất sâu thẳm nhất của tâm hồn con người.

Trước khi thế giới tôn vinh Hilma af Klint như một tượng đài của hội họa trừu tượng, bà đã chọn cách giấu kín những bức vẽ của mình trong bóng tối, bởi bà tin rằng người đương thời chưa đủ tầm để hiểu chúng. Cùng lúc đó, nhà tâm lý học lỗi lạc Carl Jung cũng dấn thân vào một cuộc phiêu lưu tâm linh, đưa những bí ẩn của tiềm thức vào các học thuyết gây chấn động. Dù khác biệt về lĩnh vực, cả hai đã gặp nhau ở một điểm chung: dùng những hình khối trừu tượng để giải mã tiếng lòng của con người.

Ít ai ngờ rằng, đằng sau một Hilma af Klint chuyên vẽ hoa cỏ, phong cảnh hiền hòa là một tâm hồn khao khát kết nối với thế giới huyền bí. Bà cùng nhóm bạn mang tên "Bộ Năm" thường xuyên tổ chức những buổi cầu hồn để liên lạc với các "Bậc thầy Tối cao" – những linh hồn được tin là nắm giữ bí mật của vũ trụ.

Dưới sự dẫn dắt của thế giới tâm linh, bàn tay của bà như được mượn để đưa những thông điệp vô hình lên mặt toan. Bà sợ hãi sự phán xét của công chúng đến mức yêu cầu chỉ được công bố tác phẩm của mình 20 năm sau khi qua đời. Quả thực, cho đến tận ngày nay, chúng ta vẫn đang không ngừng kinh ngạc khi cố gắng giải mã thế giới kỳ ảo mà bà để lại.

Trong khi af Klint là biểu tượng của nghệ thuật tâm linh, thì Carl Jung lại là người đi tìm hình hài cho tiềm thức con người. Dù là một bác sĩ tâm thần, Jung lại bị cuốn hút bởi những giấc mơ và những điều huyền bí.

Sau khi chia tay con đường của Freud, Jung rơi vào giai đoạn khủng hoảng và bắt đầu tự chữa lành bằng cách tương tác với những hình ảnh hiện lên trong tâm trí mình. Kết quả là cuốn The Red Book (Sách Đỏ) – một báu vật chứa đầy những bức vẽ trừu tượng mà ông gọi là "vẽ tự động". Đáng ngạc nhiên thay, những hình vẽ của ông lại mang nét tương đồng kỳ lạ với thế giới của af Klint, đặc biệt là các hình Mandala, những vòng tròn đồng tâm đại diện cho sự vẹn tròn của linh hồn.

Nhìn vào tranh của cả hai, ta thấy những điểm chạm thú vị. Nếu Mandala của Jung cầu kỳ và hoa mỹ, thì của af Klint lại thanh thoát và nhịp nhàng. Jung tin rằng mỗi chúng ta đều sở hữu một kho tàng biểu tượng chung, và việc vẽ ra những vòng tròn này chính là cách tâm hồn tự chữa lành.

Không chỉ dừng lại ở đó, af Klint còn dùng màu sắc để nói về sự cân bằng: màu vàng cho nam tính, màu xanh cho nữ tính. Khi chúng hòa quyện thành màu xanh lá, đó là lúc con người tìm thấy sự bình yên. Điều này trùng khớp hoàn toàn với lý thuyết của Jung về việc mỗi cá nhân cần phải hài hòa cả phần "nam tính" và "nữ tính" bên trong mình để trở nên hoàn thiện.

Sự song hành của hai tâm hồn lớn này đặt ra một câu hỏi: Phải chăng hội họa trừu tượng chính là ngôn ngữ thuần khiết nhất của tiềm thức?

Cả Jung và af Klint đều không vẽ để nổi tiếng ngay lập tức. Họ lặng lẽ làm việc, giấu kín những phát hiện của mình và kiên nhẫn chờ đợi một thời điểm mà thế giới đủ trưởng thành để thấu hiểu. Có lẽ, nghệ thuật trừu tượng không hề xa lạ, nó chính là con đường ngắn nhất dẫn lối ta trở về khám phá chính mình.

Bài: Navigator Media