Triển lãm Korean Treasures trải dài 1.500 năm lịch sử định hình bản sắc nghệ thuật Hàn Quốc

Lần đầu tiên tại Mỹ, 23.000 tác phẩm nghệ thuật quý giá từ di sản của đế chế Samsung được hé lộ trong buổi triển lãm "Korean Treasures". Từ bức họa được ví như "Mona Lisa xứ Hàn" đến những chiếc bình Trăng mang vẻ đẹp thoát tục, triển lãm này đã đưa người xem bước vào thế giới của những tuyệt tác từng thuộc sở hữu riêng của các "ông chủ" Samsung.

Bảo tàng Nghệ thuật Châu Á Quốc gia (Smithsonian) từng dự kiến khai mạc triển lãm "Korean Treasures: Collected, Cherished, Shared" vào đúng thời khắc đen tối của chính phủ Hoa Kỳ: một cuộc đóng cửa liên bang kéo dài nhất lịch sử khiến mọi hoạt động bị đình trệ. Truyền thông đóng băng, cửa bảo tàng cài then và cả hệ thống rơi vào trạng thái khủng hoảng.

Thế nhưng, đằng sau những cánh cửa khóa chặt ấy, một cuộc "hồi sinh" âm thầm vẫn diễn ra. Các giám tuyển và chuyên gia bảo tồn vẫn lặng lẽ lắp đặt những cổ vật gốm men ngọc quý giá, những bức họa Phật giáo huyền bí và những tấm bình phong cung đình rực rỡ. Việc triển lãm khai mạc chỉ chậm vài ngày so với dự kiến mang một ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: "Korean Treasures" là câu chuyện về những giá trị trường tồn bất diệt, đi xuyên qua khói lửa chiến tranh, thời kỳ thuộc địa, sự chia cắt ý thức hệ và giờ đây là cả những biến động của chính trị đương đại.

Đây là lần đầu tiên công chúng Mỹ được chiêm ngưỡng những kiệt tác từ Bộ sưu tập Lee - di sản khổng lồ với 23.000 tác phẩm được vun đắp suốt bảy thập kỷ bởi những "ông vua" của tập đoàn Samsung: Lee Byung-chul và Lee Kun-hee.

Tại Washington, D.C. - nơi nghệ thuật Hàn Quốc vốn dĩ là một mảnh ghép còn thưa thớt - bộ sưu tập này hiện lên đầy quyền lực. Nơi đây vừa là kho lưu trữ cá nhân ấm cúng của một gia tộc, vừa là minh chứng rõ nét cho thấy nguồn vốn tư nhân và tham vọng chính trị đã định hình lại dòng chảy nghệ thuật quốc gia như thế nào.

Ngay từ căn phòng đầu tiên, các giám tuyển đã khước từ cách trưng bày theo dòng thời gian nhàm chán. Họ chọn một chủ đề đầy cảm hứng: "Sự trân quý" (Treasuring).

• Tâm điểm là bức bình phong Chaekgado thế kỷ 19, một "tủ tò mò" chứa đựng tri thức và sự xa hoa của giới trí giả xưa.

• Cạnh đó, chiếc bình "Trăng" (Moon jar) thế kỷ 18 tỏa rạng vẻ đẹp thuần khiết bên cạnh những khung toan hiện đại của Kim Whanki, cho thấy hành trình từ một vật dụng lưu trữ khiêm nhường trở thành biểu tượng tinh thần của cả một dân tộc.

Càng đi sâu, triển lãm càng bóc tách những hệ giá trị cốt lõi: đức hạnh, quyền lực và sự tận hiến. Tại khu vực gốm sứ, người xem sẽ bị mê hoặc bởi chiếc bình hình quả bầu thế kỷ 13 với sắc đỏ đồng huyền ảo, một trong ba báu vật hiếm hoi còn tồn tại trên thế giới.

Điểm chạm cảm xúc nằm ở khu vực nghệ thuật Phật giáo. Hai bức họa thời Goryeo, sau nhiều thập kỷ lưu lạc nơi đất khách, nay đã được gia đình Lee thu mua và đưa trở về.

Trọng tâm chính là bức họa “Inwang jesaekdo” (Cảnh núi Inwang sau cơn mưa) của bậc thầy Jeong Seon, báu vật được ví như "Mona Lisa của Hàn Quốc". Bức tranh không chỉ là cảnh sắc mà là một kho lưu trữ ký ức văn hóa. Sự tiếp nối ấy được đẩy lên cao trào ở các phòng trưng bày hiện đại với tác phẩm của Byeon Gwansik. Ông đã vẽ núi Kumgang bằng nỗi ám ảnh và sự hoài niệm mãnh liệt từ những bản phác thảo cũ trước khi bán đảo bị chia cắt. Với Byeon, phong cảnh giờ đây là hiện thân của nỗi lòng, là nơi chính trị và cảm xúc giao thoa đầy đau đớn.

Khép lại hành trình là không gian rực rỡ của nghệ thuật thế kỷ 20, nơi sự đa dạng được tôn vinh thay vì những quy chuẩn đơn sắc thông thường. Từ thế giới không tưởng của Paik Namsoon đến những ký tự trừu tượng của Lee Ungno, tất cả khẳng định một nền nghệ thuật hiện đại tự chủ và đầy kiêu hãnh.

Dù vẫn còn những khoảng trống trong việc gắn kết với cộng đồng người Hàn tại địa phương, không ai có thể phủ nhận "Korean Treasures" là bước ngoặt lịch sử của Bảo tàng Nghệ thuật Châu Á Quốc gia. Nó không chỉ mở rộng biên độ hiểu biết về nghệ thuật Hàn Quốc tại Mỹ, mà còn tôn vinh những nỗ lực ngoại giao và bảo tồn bền bỉ. Những báu vật này đã vượt vạn dặm xa xôi để đến với Washington D.C. Giờ đây, trách nhiệm thuộc về tương lai: biến khoảnh khắc này thành cột mốc để nghệ thuật Hàn Quốc thực sự "bén rễ" và tỏa sáng bền vững tại thủ đô nước Mỹ.

Bài: Navigator Media