Bản trường ca xứ sở bò tót qua 14 khung hình đồ sộ "Vision of Spain" của Joaquín Sorolla

Hệ tác phẩm đồ sộ mang tên Vision of Spain (Tầm nhìn Tây Ban Nha) của Joaquín Sorolla không chỉ là dự án tham vọng nhất sự nghiệp của ông mà còn là một trong những biểu tượng hội họa rực rỡ nhất thế kỷ 20. Được đặt hàng bởi Hiệp hội Mỹ gốc Tây Ban Nha (Hispanic Society of America), bộ sưu tập gồm 14 bức họa khổ lớn này là bản trường ca sống động về văn hóa, vùng miền và truyền thống xứ sở bò tót.

Đơn đặt hàng lịch sử

Năm 1911, Archer Milton Huntington, người sáng lập Hiệp hội Mỹ gốc Tây Ban Nha, đã đặt hàng bộ tranh để trưng bày tại phòng triển lãm mới thuộc tòa nhà chính. Thời điểm đó, danh họa vùng Valencia - Joaquín Sorolla y Bastida - vốn đã nức tiếng tại Mỹ sau hai cuộc triển lãm lưu động thành công rực rỡ vào năm 1909 và 1911. Chỉ riêng năm 1909, triển lãm của ông đã thu hút 160.000 lượt khách chỉ trong một tháng.

Loạt tranh Vision of Spain có quy mô choáng ngợp với chiều cao gần 3,7m và tổng chiều dài lên tới 4,3m, được thực hiện ròng rã từ năm 1912 đến 1919 tại nhiều địa danh khắp Tây Ban Nha. Không gian triển lãm đưa người xem đắm chìm vào thế giới của những con người đa dạng, những bộ trang phục cầu kỳ và phong tục lâu đời. Đáng tiếc thay, kiệt tác mà Sorolla tâm đắc nhất chỉ được khánh thành tại Hiệp hội vào năm 1926, tức ba năm sau khi ông qua đời.

Hành trình sáng tạo khổ hạnh

Ban đầu, Archer Milton Huntington mong muốn loạt tranh tái hiện lịch sử Tây Ban Nha nhưng Sorolla lại có tầm nhìn khác. Ông chọn khắc họa sự đa dạng của các vùng miền trên bán đảo Iberia với tựa đề gốc là The Provinces of Spain (Các tỉnh thành Tây Ban Nha).

Dù dự án có quy mô khổng lồ, Sorolla đã vẽ gần như toàn bộ các bức vẽ ngoài trời (en plein air). Ông rong ruổi qua Navarre, Aragon, Catalonia, Valencia và Andalusia để bắt trọn cốt cách chân thực nhất của từng địa phương. Tuy nhiên, cường độ làm việc khắc nghiệt đã bào mòn sức khỏe của người nghệ sĩ. Đến năm 1917, ông thừa nhận mình đã kiệt sức. Dẫu vậy, bằng ý chí sắt đá, Sorolla vẫn hoàn thành tấm bảng cuối cùng vào tháng 7 năm 1919.

Castilla: Lễ hội bánh mì (La Fiesta del Pan)

Tác phẩm mở màn cho chuỗi Vision of Spain mang tên Castilla: Lễ hội bánh mì. Bức họa khổng lồ dài hơn 13 mét này quy tụ những địa danh mang tính biểu tượng như Cầu dẫn nước Segovia và Alcázar vùng Toledo.

Khung cảnh tràn đầy năng lượng lễ hội, lột tả tinh thần hân hoan, sự đoàn kết và niềm tự hào sâu sắc của người dân Castilla đối với truyền thống phong phú của họ. Ở phía bên trái, hai tay trống dẫn đầu đoàn diễu hành, theo sau là hình ảnh trung tâm khơi nguồn cho tiêu đề: bốn người phụ nữ nâng niu những ổ bánh mì như đang dâng tặng cho người xem. Ngược lại, phía bên phải bức tranh mở ra khung cảnh thị trường lúa mì nhộn nhịp với vô số bao tải chờ xuất xưởng, tạo nên sự giao thoa giữa nét linh thiêng của lễ hội và nhịp sống giao thương đời thường.

Sự đa dạng của các vùng miền Tây Ban Nha

Mỗi khung hình trong loạt tranh là minh chứng cho bản sắc đa dạng của Tây Ban Nha. Sorolla không chỉ nhấn mạnh những đặc điểm địa lý khác biệt mà còn khắc họa tỉ mỉ phục trang truyền thống, nghề nghiệp và văn hóa dân gian.

Trong toàn bộ dự án, vùng Andalusia được ưu ái nhất với năm bức họa, trong đó Sevilla xuất hiện ở bốn bức. El Baile tái hiện lễ hội truyền thống Cross of May (Thập tự giá tháng Năm). Khung cảnh mô tả nhóm phụ nữ nhảy múa trong sân chốn cung đình rực rỡ cờ hoa, tôn vinh kiến trúc sân vườn đặc trưng của Sevilla cùng trang phục truyền thống lộng lẫy. Tác phẩm này đã đưa Sorolla đứng vào hàng ngũ những bậc thầy của trường phái Costumbrismo – phong cách hội họa tập trung vào việc mô tả sống động đời thường và phong tục tập quán địa phương với độ chân thực tuyệt đối.

Triển lãm: Sức hút của một huyền thoại

Những bức vẽ của Sorolla đã bắt trọn sắc màu rực rỡ, cảnh quan động và di sản phong phú của quê hương ông với niềm đam mê mãnh liệt. Điều này đã thôi thúc chuyến lưu diễn triển lãm quy mô lớn của Vision of Spain khắp Tây Ban Nha từ tháng 11/2007 đến tháng 2/2010, đi qua Valencia, Seville, Málaga, Bilbao, Barcelona và Madrid.

Thật thú vị khi đó là lần đầu tiên những tác phẩm này được trưng bày công khai tại chính quê hương của tác giả. Không nằm ngoài dự đoán, sự kiện đã tạo nên cơn sốt trên toàn quốc, thu hút hơn 2 triệu lượt khách tham quan, lập kỷ lục triển lãm có lượng người dự đông nhất trong lịch sử Tây Ban Nha. Sau chuyến lưu diễn huyền thoại, phòng triển lãm Sorolla Vision of Spain được trùng tu toàn diện và chính thức mở cửa đón khách từ năm 2010.

Bài: Navigator Media