Hành trình tìm về Vương quốc Hồi giáo Granada - pháo đài cuối cùng của người Moor

Năm 1492 không chỉ đánh dấu chuyến hải hành định mệnh của Christopher Columbus tìm ra Tân Thế Giới mà còn ghi dấu một bước ngoặt vĩ đại của lịch sử châu Âu: Sự sụp đổ của Granada trước các quân vương Công giáo Ferdinand và Isabella. Sự kiện này chấm dứt cuộc tái chinh phục (Reconquista) kéo dài hàng thế kỷ, chính thức khép lại chương sử hơn 700 năm của Al-Andalus – vùng lãnh thổ Hồi giáo từng trải dài khắp bán đảo Iberia. Thế nhưng, linh hồn của Granada không bắt đầu từ sự sụp đổ đó, mà nằm ở những di sản kiến trúc và văn hóa vô giá được người Moor vun đắp từ thế kỷ thứ VIII.

Alhambra và Generalife: Đỉnh cao kiến trúc Hồi giáo

Tọa lạc kiêu hãnh trên đỉnh đồi, quần thể cung điện và pháo đài Alhambra là minh chứng rực rỡ nhất cho thời kỳ hoàng kim của vương triều Nasrid. Từ một pháo đài quân sự đơn thuần vào thế kỷ thứ IX, nơi đây đã biến thành một "thiên đường hạ giới" dưới bàn tay của Muhammad I.

Điểm nhấn lộng lẫy nhất chính là Sân Sư Tử (Patio of the Lions), được bao quanh bởi 124 cột đá cẩm thạch trắng muốt, tựa như một rừng cọ giữa ốc đảo sa mạc. Nghệ thuật Hồi giáo, vốn kiêng kỵ hình ảnh con người và động vật, đã đạt đến đỉnh cao tại đây thông qua các họa tiết hình học (sebka), những nhành lá uốn lượn (arabesque) và hơn 10.000 dòng văn tự khắc trực tiếp lên thạch cao. Trong đó, câu khẩu hiệu của vương triều Nasrid: "Wa-la galib illa Allah"(Không có người chiến thắng nào ngoài Chúa) hiện diện khắp nơi như một lời nhắc nhở về đức tin vĩnh cửu.

Bên trong các đại sảnh như Sảnh Hai Chị Em (Hall of the Two Sisters), du khách sẽ choáng ngợp trước mái vòm mocárabe (nhũ đá) tinh xảo. Khi ánh sáng xuyên qua các ô cửa kính màu, toàn bộ trần nhà hiện lên như một đóa hoa khổng lồ rực rỡ, đưa con người vào trạng thái chiêm nghiệm giữa thực và hư.

Nằm ngay bên cạnh là Generalife – nơi nghỉ dưỡng riêng tư của các Sultan. Khác với sự tráng lệ của Alhambra, kiến trúc nơi đây mang nét thanh bình, khiêm cung với những vườn cam, hàng thông và hệ thống kênh dẫn nước (Patio of the Irrigation Ditch) cung cấp nguồn sống cho toàn bộ pháo đài.

Sacromonte: Những "thánh đường" trong lòng đất

Đối diện với Alhambra qua dòng sông Darro là Albaizín – khu phố cổ của người Moor, dẫn lối lên đỉnh núi Sacromonte. Đây là nơi trú ngụ lâu đời của cộng đồng người Digan (Gitanos) – những người đã chọn từ bỏ lối sống du mục để định cư trong những ngôi nhà hang động độc đáo sau cuộc tái chinh phục của Thiên Chúa giáo.

Kiến trúc tại Sacromonte là một sự sáng tạo kỳ diệu dựa vào thiên nhiên. Những ngôi nhà được đào trực tiếp vào lòng núi đá, với trần vòm hình trụ và đồ nội thất như kệ sách, tủ đồ được đục đẽo ngay trên vách đá. Một đặc điểm kinh ngạc là khả năng điều hòa nhiệt độ tự nhiên: Dù mùa hè Andalusia có thiêu đốt hay mùa đông giá lạnh, nhiệt độ bên trong các hang động vẫn duy trì ổn định từ 16°C đến 19°C quanh năm.

Ngày nay, nhiều ngôi nhà hang động đã được hiện đại hóa hoặc trở thành các tablaos – nơi những điệu nhảy Flamenco cuồng nhiệt vang lên hằng đêm, kể lại câu chuyện về nỗi đau và niềm kiêu hãnh của những cộng đồng từng bị xua đuổi.

Granada là một trải nghiệm về dòng chảy thời gian. Bạn có thể chọn cầm trên tay cuốn "Truyện kể Alhambra" của Washington Irving để ngắm nhìn thành phố qua lăng kính văn chương, hoặc đơn giản là ngồi bên bờ sông, nhâm nhi một ly rượu vang và để trí tưởng tượng dẫn dắt qua 1.300 năm lịch sử hào hùng và bi tráng đang bao quanh mình.

Bài: Navigator Media